လြန္ ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၇၉၀၀၀၀ ေက်ာ္က ကမာၻေျမျပင္ေပၚကို အ႐ြယ္အစား အတန္အသင့္ ႀကီးမားတဲ့ ဥကၠာခဲတစ္လုံး က်ေရာက္ဖူးခဲ့ၿပီး ကမာၻႀကီးရဲ႕ ၁၀% ေလာက္ကို ဖုန္မႈန္႕နဲ႔ ေက်ာက္စေက်ာက္နေတြ ဖုံးအုပ္သြားခဲ့ဖူးတယ္လို႔ သိပၸံပညာရွင္မ်ား သုေတသနျပဳလုပ္ထားၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီ့ေနရာဟာ အင္ဒိုခ်ိဳင္းနား ကြၽန္းစြယ္မွ အႏၲာတိကတိုက္ အၾကားေလာက္မွာ ျဖစ္ၿပီး အိႏၵိယသမုဒၵရာ နဲ႔ ပစိဖိတ္အေနာက္ပိုင္းတို႔ကို ျဖစ္ေပၚေစမယ္လို႔ မူလက ခန္႕မွန္းထားခဲ့ၾကပါတယ္။

ယခု အခါမွာေတာ့ ဘူမိေဗဒ နဲ႔ ဓါတုေဗဒ ဓါတ္ခြဲစမ္းသပ္ခ်က္ေတြအရ ဥကၠာခဲ က်သြားတဲ့ေနရာဟာ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္း လာအိုႏိုင္ငံ ေတာင္ဘက္ျခမ္းက ဗိုလာဗင္ (Bolaven Plateau) ဆိုတဲ့ မီးေတာင္ေခ်ာ္ရည္ေဟာင္းမ်ား (တနည္း) မီးသင့္ေက်ာက္မ်ား ရွိေနတဲ့ ေနရာျဖစ္ေၾကာင္း သက္ေသျပႏိုင္ခဲ့ၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ဥကၠာခဲက်ေရာက္တဲ့ အရွိန္နဲ႔ ျပင္းထန္တဲ့ အပူခ်ိန္ေၾကာင့္ ေက်ာက္သားမ်ားဟာ အရည္ေပ်ာ္လုမတတ္ (သို႔မဟုတ္) အရည္ေပ်ာ္သြားခဲ့ၿပီး ျပန္လည္ေအးခဲလာတဲ့အခါမွာေတာ့ တက္ခ္တိုက္ (tektite) လို႔ေခၚတဲ့ ဖန္ကဲ့သို႔ ေျပာင္ေခ်ာေခ်ာ ကြၽတ္ဆတ္ဆတ္ ေက်ာက္ေတြ ျဖစ္လာၾကပါတယ္။

အဲ့ဒီ့ေက်ာက္ေတြဟာ ကမာၻအႏွံမွာ ရွိႏိုင္ေပမယ့္.. ဥကၠာခဲက်သြားတဲ့ေနရာ (ခ်ိဳင့္ခြက္) ထဲမွာေတာ့ အမ်ားဆုံးရွိေနမွာ အမွန္ပါ။ ေနာက္ၿပီး ဘူမိသိပၸံပညာရွင္ေတြ မွန္းဆတဲ့ေနရာ (တ႐ုတ္ႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္း၊ ကေမာၻဒီးယားႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္း ႏွင့္ လာအိုႏိုင္ငံ) တို႔မွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၅၀၀၀၀ မွ ၇၈၀၀၀၀ အတြင္း ေပါက္ကြဲခဲ့တဲ့ မီးေတာင္မ်ားရွိေနခဲ့လို႔ ဥကၠာခဲ ခ်ိဳင့္ခြက္ထဲမွာ ေခ်ာ္ရည္ေဟာင္း (မီးသင့္ေက်ာက္) ေတြလည္း ေရာေထြးေနတဲ့အတြက္ ေတာ္ေတာ္ေလး ခက္ခက္ခဲခဲ ရွာေဖြခဲ့ရပါတယ္။

ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့… လာအိုႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္းက သိပ္ကိုလွပတဲ့ ေတာအုပ္၊ ေတာင္တန္းနဲ႔ ေရတံခြန္မ်ားရွိရာ ဗိုလာဗင္ (bolaven plateau) ေဒသဟာ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၈ သိန္းက ဥကၠာခဲႀကီး က်ေရာက္ဖူးခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ သမိုင္း သိပၸံ အေထာက္အထားတစ္ခုပါ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါၿပီ။ သိပၸံအသိပညာအျပင္… အနာဂတ္ ခရီးသြားလုပ္ငန္းအတြက္လည္း အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းေစမယ့္ ရွာေဖြေတြ႕ရွိမႈ တစ္ခုပဲ ျဖစ္ပါေတာ့တယ္…။

အနာဂတ္ပညာေရးအတြက္..

သန္႕ဦး (အာကာသႏွင့္ စၾကဝဠာ သင္ေထာက္ကူ)