တကမၻာ လံုး ကုိဗစ္ မွာ အာရံု စိုက္ေနခ်ိန္ ကြန္ဂုိတြင္ အီဘုိလာဗုိင္းရပ္စ္ တေက်ာ့ျပန္လာၿပီ

ကြန္ ဂို ဒီမိုကရက္တစ္ သမၼတႏိုင္ငံ (DRC)၊ အက္ကြာတာ ျပည္နယ္၊ ဝမ္ဂါတာ က်န္းမာေရးဇုန္မွာ အီဘိုလာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မႈ တစ္ေက်ာ့ျပန္ ျဖစ္လာေနတယ္လို႔ ဒီေန႔ ဇြန္လ ၂ ရက္ေန႔မွ ကြန္ဂိုအစိုးရက ေၾကညာလိုက္ပါတယ္။

ဝမ္ဂါတာမွာ အီဘိုလာ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္မႈ ေျခာက္ခု အသစ္ေတြ႕ရၿပီး ေလးဦးေသဆုံးကာ ႏွစ္ဦးကို အထူးၾကပ္မတ္ ကုသေနတယ္လို႔ ကြန္ဂို က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနက ေျပာပါတယ္။ အီဘိုလာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္သူ ေျခာက္ဦးအနက္ သုံးဦးရဲ႕ ဓာတ္ခြဲနမူနာေတြ စစ္ေဆးၿပီးၿပီလို႔ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) က သတင္းထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။

ကိုဗစ္ေရာဂါကပဲ လူေတြရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျပႆနာမဟုတ္ဘူးဆိုတာ သတိေပးလိုက္တာ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အားလုံးရဲ႕ အာ႐ုံက ကပ္ေရာဂါဆီကိုပဲ ေရာက္ေနေပမယ့္ WHO ကေတာ့ တျခား က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ အေရးေပၚ ကိစၥေတြကိုလည္း ေစာင့္ၾကည့္ေနေၾကာင္း WHO အေထြေထြ ၫႊန္ၾကားေရးမႉး ေဒါက္တာ တက္ဒ႐ိုစ္ အက္ဒါႏြန္ ေဂဘရီယက္ဆက္စ္က ေျပာပါတယ္။

၁၉၇၆ ခုႏွစ္ကတည္းက ကြန္ဂိုႏိုင္ငံမွာ ပထမဆုံး အီဘိုလာေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ စတင္ ေတြ႕႐ြိခဲ့ၿပီးေနာက္ အခု တေက်ာ့ျပန္ ေတြ႕ရွိတာက ၁၁ ႀကိမ္ေျမာက္ ျဖစ္ပါတယ္။

အီဘုိလာ ဗုိင္းရပ္စ္အေၾကာင္းႏွင့္ ကူးစက္ပံု

အီဘိုလာဗိုင္းရပ္စ္ ဆိုသည္မွာ သဘာဝ တိရိစာၦန္မ်ားမွတဆင့္ လူသို႔ကူးဆက္ေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါပိုးတစ္မ်ိဳး ျဖစ္သည္။ အရင္က အီဘိုလာ ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါအား အီဘိုလာ ေသြးလြန္ေရာဂါ ဟု ေခၚဆိုခဲ့သည္။ ဆူဒန္ႏွင့္ ကြန္ဂိုတြင္ ၁၉၇၆-ခုႏွစ္တြင္ စတင္ေတြ႕ရွိသည္။ ကြန္ဂိုႏိုင္ငံရွိ အီဘိုလာျမစ္ အမည္ကိုယူၿပီး ေရာဂါအမည္ ေပးထားျခင္းျဖစ္သည္။

ေရာဂါကူးဆက္ခံရသူ ၉၀% အသက္ဆုံးရႈံးကာ ရက္ပိုင္းအတြင္း ေသဆုံးေစႏိုင္ေသာ ေအအိုင္ဒီအက္(စ္)ထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ဆိုး႐ြားေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါပိုး ျဖစ္သည္။ အာဖရိကတိုက္ အေနာက္အလယ္ပိုင္း ႏိုင္ငံမ်ားရွိ လင္းႏို႔၊ ေမ်ာက္၊ ဒရယ္၊ ေမ်ာက္ဝံ စေသာတိရိစာၦန္မ်ားတြင္ အီဗိုလာဗိုင္းရပ္စ္ ေတြ႕ရွိရၿပီး ေရာဂါပိုးရွိသည့္ တိရိစာၦန္အသားမ်ားကို လူမ်ားစားသုံးရာမွ ကူးစက္ကာ ယခုအခ်ိန္ထိ ကူးစက္ခံရသူ ၁၂၀ဝ ေက်ာ္ေသဆုံးခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။

အာဖရိကတိုက္ အလယ္ပိုင္းေဒသႏွင့္ အေနာက္အာဖရိက အစြန္အျဖား ေက်း႐ြာမ်ားတြင္ အဓိကျဖစ္ေနသည္။ ကြန္ဂို၊ ယူဂန္းဒါးႏိုင္ငံ၊ဆူဒန္ႏိုင္ငံ၊ ေတာင္အာဖရိက၊ ကုတ္တီဗြား၊ ဂါဘြန္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္လည္း အနည္းငယ္ျဖစ္ပြားသည္။

ကူးစက္ခံရၿပီး ၂ ရက္၊ ၃ ရက္အတြင္း ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ အေၾကာမ်ား နာျခင္း၊ အဖ်ားတက္သည့္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ျဖစ္ေပၚလာၿပီးေနာက္ ႏွာေစး၊ ေအာ့အန္၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္းမ်ား ျဖစ္လာတတ္သည္။

အီဘုိလာ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးဆက္ခံရၿပီး ၂၁ ရက္အၾကာတြင္ အျပင္းဖ်ားျခင္း၊ မလႈပ္ရွားႏိုင္ေအာင္ အားအင္ကုန္ဆုံးျခင္း၊ ႂကြက္သားမ်ား နာက်င္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ လည္ေခ်ာင္းနာျခင္းတို႔ ျဖစ္ကာ မၾကာခဏ ေအာ့အန္ၿပီး ဝမ္းသြားသည့္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ျပလိမ့္မည္။ ထိုမွတဆင့္ေရာဂါျပင္းထန္လာကာ ေက်ာက္ကပ္ ၊ အသည္းတို႔၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို ဆိုးဝါးစြာ ပ်က္ဆီးေစကာ မ်က္လုံး၊ ပါးစပ္၊ ႏွာေခါင္းတို႔စေသာ ဒြါရေပါက္မ်ားမွ ေသြးထြက္ျခင္း၊ အေရျပားတြင္ အရည္ၾကည္ဖု ေပါက္ၿပဲကာ ေသြးထြက္ျခင္းစသည့္ ခႏၶာကိုယ္ အတြင္းအျပင္တို႔မွ ေသြးထြက္ကာ ေနာက္ဆုံး ေသဆုံးမည္ျဖစ္သည္။

ထိုထက္ဆိုးဝါးသည္မွာ ေရာဂါကူးစက္ခံရေသာသူ ထိုင္သြားသည့္ ခုံ၊ အိပ္ယာတို႔မွတဆင့္ ကူးစက္ေၾကာင္းေတြ႕ရေသာအခါ အဆိုပါ သုံးႏိုင္ငံတြင္ တကၠစီ၊ ကား၊ ရထား၊ ေလယာဥ္တို႔ကိုပါ ေရာဂါေစာင့္ၾကည့္ ေနရသည့္ အေျခအေနတြင္ ရွိေနၿပီျဖစ္သည္။

ထိုအီဗိုလာဗိုင္းရပ္စ္အား ကုသရန္ေဆးမရွိသကဲ့သို႔ ေရာဂါကူးစက္ခံရပါက မည္သို႔မွ လုပ္မရေတာ့ပဲ သီးသန႔္ခန္းထဲတြင္ ခြဲထားကာ ေသဆုံးသည္ကို ေစာင့္ရမည္ျဖစ္သည္။ ေရာဂါပိုး ကူးစက္သူ၏ ၁၀% ကိုသာ ကယ္ဆယ္ႏိုင္ခဲ့ေသးေၾကာင္း သိရသည္။