တ ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ ၎ႏိုင္ငံအတြင္း ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ျဖစ္ပြားမႈအတိုင္းအတာကို စုစုေပါင္း ကူးစက္ျဖစ္ပြားႏႈန္းေရာ၊ ယင္း ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆုံးရသည့္ ႏႈန္းကိုပါ ေဖာ္ျပရာ၌ ဖုံးကြယ္ထိန္ခ်န္ထားေၾကာင္း အိမ္ျဖဴေတာ္သို႔ အေမရိကန္ေထာက္လွမ္းေရးအသိုင္းအဝိုင္းက တင္သြင္းေသာ လွ်ိဳ႕ဝွက္အဆင့္ အစီရင္ခံစာ၌ ေကာက္ခ်က္ခ်ထားေၾကာင္း အေမရိကန္ တာဝန္ရွိသူ သုံးဦးအရ သိရသည္။

အဆိုပါ အစီရင္ခံစာသည္ လွ်ိဳ႕ဝွက္အဆင့္ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ နာမည္မေဖာ္ျပရန္ ေတာင္းဆိုၿပီး အစီရင္ခံစာပါ အေၾကာင္းအရာ အေသးစိတ္ကို ေျပာဆိုရန္ ၎တာဝန္ရွိသူသုံးဦးက ျငင္းဆန္သည္။ သို႔ေသာ္ အမွန္တရားမွာ တ႐ုတ္၏ အမ်ားျပည္သူသို႔ ထုတ္ျပန္ေသာ ကူးစက္ျဖစ္ပြားႏႈန္းႏွင့္ ေသဆုံးႏႈန္းသည္ ရည္႐ြယ္ခ်က္ရွိရွိ မျပည့္မစုံ ထုတ္ျပန္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ၎တို႔က ဆိုသည္။ ထို တာဝန္ရွိသူသုံးဦး၌ ႏွစ္ဦးက တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ထုတ္ျပန္ေသာ ႏႈန္းထားမ်ားသည္ အတုအေယာင္သာျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကသည္။

အဆိုပါ အစီရင္ခံစာကို အိမ္ျဖဴေတာ္က ၿပီးခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္၌ လက္ခံရရွိခဲ့သည္ဟု ၎တာဝန္ရွိသူတို႔မွ တစ္ဦးက ေျပာသည္။၂၀၁၉ ေႏွာင္းပိုင္း၌ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ဟူေပးျပည္နယ္တြင္ ဗိုင္းရပ္စ္ စတင္ျဖစ္ပြားေပၚေပါက္ျခင္း ျဖစ္ေသာ္လည္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက လူသိရွင္ၾကား ထုတ္ျပန္ထားသည္မွာ ကူးစက္ျဖစ္ပြားသူ ၈၂၀၀၀ ရွိကာ ေသဆုံးသူ ၃၃၀၀ ရွိသည္ဟု ထုတ္ျပန္ထားျခင္း ျဖစ္သည္။ ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ အေမရိကန္သည္ ကမာၻေပၚ၌ အမ်ားသိ ေရာဂါကူးစက္ျဖစ္ပြားေသဆုံးမႈ အမ်ားဆုံး ျဖစ္ေနကာ ကူးစက္သူေပါင္း ၁၈၉၀၀၀ ေက်ာ္ႏွင့္ ေသဆုံးသူ ၄၀၀၀ ‌ေက်ာ္ ရွိေနသည္ႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္ႏိုင္သည္။

အိမ္ျဖဴေတာ္မွ ျပန္ၾကားေရးတာဝန္ရွိသူမ်ားႏွင့္ တ႐ုတ္သံ႐ုံးတို႔ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းေသာ္လည္း ခ်က္ခ်င္း တုံ႔ျပန္ျခင္း မရွိေပ။တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ တင္းၾကပ္ေသာ အဝင္အထြက္ပိတ္ lockdown ခ်ခဲ့ေသာ္လည္း ႏိုင္ငံတြင္းႏွင့္ ျပည္ပမွ ျပန္လာသူမ်ားတြင္ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္မႈႏႈန္းထားကို ေဖာ္ျပရာ၌ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အယုံအၾကည္ ကင္းမဲ့လ်က္ ရွိသည္။ တ႐ုတ္အစိုးရသည္ ဗိုင္းရပ္စ္ေက့စ္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေရတြက္သည့္ နည္းလမ္းကိုလည္း အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပင္ဆင္လ်က္ရွိသည္။

ဟူေပးျပည္နယ္ သုႆန္မ်ား၏ အျပင္ဖက္၌ အ႐ိုးအိုးမ်ား ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ စုပုံရွိေနသည္ကလည္း တ႐ုတ္၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအေပၚ ျပည္သူမ်ား သံသယျဖစ္ေအာင္ မီးထိုးေပးလ်က္ ရွိသည္။ထိုသို႔ အမ်ားျပည္သူသို႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအေပၚ သံသယဝင္သည္မွာ တ႐ုတ္တစ္ႏိုင္ငံတည္း မဟုတ္ဘဲ အီရန္၊ ႐ုရွ၊ အင္ဒိုနီးရွားႏွင့္ အထူးသျဖင့္ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မႈ မရွိဘူးဆိုသည့္ ေျမာက္ကိုရီးယားတို႔ကိုလည္း အေနာက္အုပ္စုက တာဝန္ရွိသူမ်ားက ေထာက္ျပလ်က္ ရွိေနသည္။ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ႏွင့္ အီဂ်စ္အပါအဝင္ အျခားႏိုင္ငံမ်ားသည္လည္း ကူးစက္ေသဆုံးႏႈန္းမ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ထုတ္ျပန္ထားဖြယ္ ရွိသည္။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ပြန္ပီယိုက တ႐ုတ္ႏွင့္ အျခားႏိုင္ငံမ်ားအား ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ျဖစ္ပြားမႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ပြင့္လင္ျမင္သာမႈ ရွိၾကရန္ လူသိရွင္ၾကား ေျပာဆိုတိုက္တြန္းခဲ့သည္။

မဇၨ်ိမ