(၁) C19 virus ပိုး ဟာ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ ႏွလုံးေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ အဝလြန္၊ အဆုပ္ေရာဂါ၊ ကင္ဆာေရာဂါ ရွိသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ျဖစ္ရင္လဲ ျပင္းထန္စြာခံစားရတတ္ပါတယ္။(၂) C19 virus ေၾကာင့္ ႐ုတ္တရပ္ ေက်ာက္ကပ္ထိခိုက္ျခင္း လို႔ေခၚတဲ့ Acute Kidney injury ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ ျပင္းထန္တဲ့ ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ေရဓာတ္ဆုံးရႈံးလို႔ျဖစ္ေစ၊ ကိုယ္လက္ကိုက္ခဲလို႔ အျပင္းစား အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးမ်ား ေသာက္မိလို႔ ျဖစ္ေစ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ဆီးထဲမွာ ေသြးပါျခင္း၊ protein အသားဓာတ္ပါျခင္းမ်ားလဲ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ အရမ္းဆိုးရင္ေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ေဆးရတဲ့ အထိ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ နာတာရွည္ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ အခံရွိတဲ့သူေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္ပါတယ္။(၃) ေက်ာက္ကပ္အစားထိုးလူနာမ်ား၊ autoimmune ေက်ာက္ကပ္ေရာင္ေရာဂါ တစ္ခုခုရွိလို႔ ခုခံအားကို ဖိႏွိပ္ရေသာ (immunosuppressive drugs) ေဆးမ်ား ေသာက္ေနရေသာ သူမ်ား အနည္းဆုံး ‘၁၂ ပတ္ ‘ strict self-isolation အိမ္အျပင္လုံးဝ မထြက္ သင့္ပါဘူး။

(၄) နာတာရွည္ေက်ာက္ကပ္ေဝဒနာရွင္၊ေက်ာက္ကပ္ေဆးေနရေသာ သူမ်ား လဲ အတတ္နိုင္ဆုံး stay home လုပ္ရပါမယ္။ social distancing တစ္ေယာက္နဲ႕ တစ္ေယာက္ ၃ ေပအကြာ မွာေနပါ၊ လက္ကို စနစ္တက် မၾကာခဏ ေဆးပါ၊ လူ ၂ ေယာက္ထက္ပိုၿပီး မစုပါနဲ႕။(၅) ေက်ာက္ကပ္ေဆးေနရေသာ သူမ်ား ေက်ာက္ကပ္ေဆးတာ မပ်က္ပါနဲ႕။ C19 ေရာဂါေဝဒနာ စၿပီးခံစားေနရပီလို႔ မိမိကိုယ္ကို သံသယျဖစ္ရင္ ပုံမွန္ေက်ာက္ကပ္ေဆးတဲ့ dialysis unit ကို ဖုန္းဆက္အေၾကာင္းၾကားပါ။ လူကိုယ္တိုင္ အရင္မသြားပါနဲ႕။ ေက်ာက္ကပ္ေဆးဌာနက လိုအပ္သလို ဆက္လက္စီစဥ္ေပးပါလိမ့္မယ္။ ကိုယ့္ေၾကာင့္ တျခား ေက်ာက္ကပ္ေဆးလူနာေတြ ကိုမကူးစက္ပါေစနဲ႕။

(၆) ေက်ာက္ကပ္ဆီးခ်ိဳသမားေတြ ေသာက္ရတဲ့ ေသြးက်ေဆး ACEI လို႔ေခၚတဲ့ pril နဲ႕ဆုံးတဲ့ေဆး (perindopril, ramipril, lisinopril) ေတြဟာ C19 ေရာဂါကို ပိုဆိုးေစနိုင္တယ္ဆိုတဲ့ သုေတသန စာတမ္းေတြ ထြက္လာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေထာက္အထား ခိုင္ခိုင္မာမာ မျပနိုင္ေသးပါဘူး၊ ဒီေဆးေတြဟာ ေက်ာက္ကပ္၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ႏွလုံးေရာဂါသမားေတြအတြက္ အထူး အက်ိဳးရွိလို႔ ဆက္ေသာက္ပါ။ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး အျပင္းစားေတြျဖစ္တဲ့ Ibuprofen, diclofenac, စတဲ့ ေဆးဝါးမ်ားကိုေတာ့ ေရွာင္ရပါမယ္။

(၇) C19 ဟာ ဆီးခ်ိဳသမားေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္၊ အထူးသျဖင့္ ဆီးခ်ိဳဓာတ္ ေကာင္းစြာ မထိန္းနိုင္တဲ့သူေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္ပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာဆရာဝန္နဲ႕ျပပီး ဆီးခ်ိဳေဆးမ်ား ေသခ်ာညွိဖို႔လိုနိုင္ပါတယ္။(၈) ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ဖို႔ႀကိဳးစားေနရင္ C19 outbreak ေက်ာ္တဲ့အထိ ဆိုင္းငံ့ထားပါ။ ကေလးေကာ အေမပါ ကူးစက္ခံရနိုင္ပါတယ္။(၉) ေက်ာက္ကပ္အစားထိုးဖို႔ ႀကိဳးစား/ျပင္ဆင္ ေနေသာ သူမ်ားလဲ C19 outbreak ေကာင္းေကာင္းၿပီးတဲ့ အထိ ေစာင့္သင့္ပါတယ္။ အစားထိုးၿပီးၿပီးခ်င္း ေသာက္ရေသာ ျပင္းထန္သည့္ ခုခံအားခ်ေဆးမ်ားဟာ C19 ေရာဂါကို လက္ရပ္ေခၚေနပါလိမ့္မယ္။​ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါရွင္အားလုံး၊ မိသားစုဝင္အားလုံး Covid-19 ကပ္ေရာဂါေဘးမွ ကင္းေဝးၾကေစဖို႔ ဆုေတာင္းပါတယ္။

ေလးစားစြာျဖင့္, ေဒါက္တာေဇထက္