အ ခု သၾကၤန္လည္းနီးၿပီဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံျခားအစိုးရေတြလည္း ေျပာၾကတယ္၊ အခုေျပာေနတာက ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္အေၾကာင္း ေျပာေနတာ။ မုဒိတာျဖစ္စရာကေတာ့ ႏိုင္ငံတိုင္း ႏိုင္ငံတိုင္း က သူ႔ျပည္သူေတြကို သူက ေစာင့္ေရွာက္ခ်င္ၾကတယ္။ အစိုးရေတြေရာ ျပည္သူအခ်င္းခ်င္းေရာ ေစာင့္ေရွာက္ခ်င္ၾကတယ္။ ဒါေတြက ေကာင္းတဲ့ဟာေတြ။

အဲေတာ့ ဒီျပႆနာက လူသားေတြရဲ႕စိတ္ထဲမွာ ေကာင္းတာေတြကိုဆြဲထုတ္ေပးႏိုင္ရင္ ဒါေတာ္ေတာ္ေကာင္းတဲ့ အေတြ႕အႀကဳံတစ္ခုျဖစ္သြားမယ္။ ေနာက္တစ္ဖက္ကေန ၾကည့္ရင္လည္း ႏိုင္ငံတိုင္း ႏိုင္ငံတိုင္းက ပိုက္ဆံရွိတဲ့ႏိုင္ငံေရာ သိပၸံအရမ္းထြန္းကားတဲ့ ႏိုင္ငံေရာ၊ သိပၸံထြန္းကားတဲ့ ႏိုင္ငံစာရင္းအေနေရာ ဘယ္သူမွ ဒီေရာဂါကို ဘယ္လိုအတိအက် ကာကြယ္ရမယ္ ကုသရမယ္ဆိုတာ မသိေသးပါဘူး။

ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ မျပန႔္ပြားေအာင္ အဲေလာက္ မေျပာႏိုင္ၾကေသးဘူး။ လုံးဝကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔ မေျပာႏိုင္ၾကေသးဘူး။ အဲဒီဟာကို ၾကည့္ၿပီး တစ္ေလာကလုံး ကမာၻလုံးမွာရွိတဲ့လူ သန္းေပါင္း (၇၄၀၀) က႐ုဏာမ်က္စိနဲ႔ ၾကည့္လိုက္။ လူတိုင္းလူတိုင္း ေၾကာက္တယ္ အဲဒီေရာဂါ။ ဘုန္းဘုန္းလည္း ေၾကာက္တာပဲ။ တရားနာပရိတ္သတ္ အြန္လိုင္းကေန နာတဲ့ပရိတ္သတ္ေတြလည္း ေၾကာက္တယ္။

အဲဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ က႐ုဏာကေနတဆင့္ ကိုယ္ခ်င္းစာစိတ္ ထားႏိုင္ေအာင္ႀကိဳးစားၾကပါ။

သိပၸံပညာရွင္ေတြေျပာတာ က႐ုဏာ မုဒိတာ တို႔ သတိပ႒ာန္တို႔ ဒီဟာေတြ ပြားမ်ားေလ့ရွိတဲ့ပုဂၢိဳလ္က ကိုယ္ခံအား Immunity ပိုေကာင္းတယ္။ Prof Stephen Trzeciak – ICU ထဲမွာ ေဆးကုတဲ့ ပါေမာကၡႀကီး၊ သူ႔ Lecture ကို Youtube မွာ နားေထာင္ၾကည့္ ဒါေဆးရႈ႕ေထာင့္ကေနၿပီးေတာ့ သူေျပာတာ။

က႐ုဏာရွိတဲ့ပုဂၢိဳလ္က ကိုယ္ခံအားပိုေကာင္းပါတယ္။ က႐ုဏာမျဖစ္ဘဲနဲ႔ စိတ္ညစ္တဲ့အခ်ိန္ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားတဲ့အခ်ိန္ဆိုရင္ ကိုယ္ခံအား Immunity အဲဒီအခ်ိန္မွာက်ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အခ်င္းခ်င္းက႐ုဏာထားဖို႔ #အေရးႀကီးပါတယ္။ က႐ုဏာဆိုတာကေတာ့ စိတ္ထဲမွာ သနားတယ္ဆို႐ုံနဲ႔ က႐ုဏာမျဖစ္ပါဘူး၊ မျဖစ္ေသးဘူး။ ကိုယ္ခ်င္းစာတဲ့စိတ္ပဲျဖစ္ေသးတယ္။ က႐ုဏာကေတာ့ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းတဲ့ေနရာမွာ လက္ေတြ႕ပါ၀င္တာ။

လက္ေတြ႕ပါ၀င္တာအခု က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြ အႀကံေပးတဲ့အတိုင္းပဲ ပြဲလမ္းေတြမလုပ္ဖို႔၊ လူအမ်ားႀကီးမစု႐ုံးဖို႔၊ မျဖစ္မေန စု႐ုံတယ္ဆိုလည္း ခပ္ခြါခြါေနဖို႔ social distance ဆိုတာ အဲဒါမ်ိဳးေတြရွိတယ္။

အဲဒီဟာေတြ တကယ္လိုက္နာတဲ့ပုဂၢိဳလ္က ဒါ ျပႆနာကို တကယ္ေျဖရွင္းတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ထဲမွာပါတယ္။ ျပႆနာ ဝိုင္းဝန္းေျဖရွင္းေပးတာ။ တနည္းအားျဖင့္ ေျပာမယ္ဆိုရင္ က႐ုဏာနဲ႔ေနေနတာေပါ့။ ကိုယ့္အတြက္လည္း ေတြးတယ္၊ သူတစ္ပါးအတြက္လည္း ေတြးတယ္။

တကယ္လို႔ျဖစ္လာရင္ ဒီႏိုင္ငံမေျပာနဲ႔ အဂၤလန္ႏိုင္ငံမ်ိဳး ေဆးပညာရပ္တိုးတက္တဲ့ႏိုင္ငံ အီတလီလိုခပ္ျမန္ျမန္ ေရာဂါျပန႔္ပြားရင္ အဂၤလန္ႏိုင္ငံမွာလည္းပဲ ႏွစ္ပတ္သုံးပတ္အတြင္းမွာ ေဆး႐ုံအကုန္လုံး ျပည့္သြားမယ္တဲ့ လူနာလာတိုင္း လက္ခံလို႔မရဘူးေတာ့ဘူး။ ဘယ္ႏိုင္ငံကမွ ဒီဟာကို လက္ေတြ႕ေျဖရွင္းဖို႔အတြက္ cope လုပ္ဖို႔အတြက္ အဆင္သင့္မျဖစ္ပါဘူး။ ဘယ္ႏိုင္ငံမွ မျဖစ္ဘူး။

ဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္ကလူေတြကိုေရာ ကိုယ့္ႏိုင္ငံကလူေတြေရာ က႐ုဏာထားတဲ့အေနနဲ႔ ဆင္ဆင္ျခင္ျခင္ေနဖို႔အေရးႀကီးပါတယ္။

ရွင္ေလာင္းပြဲေတြ လူအမ်ားႀကီးအဲဒါမ်ိဳးေတြမလုပ္ဖို႔။ ရွင္ေတာ့ျပဳပါ၊ ရွင္ေလာင္းပြဲေတာ့ မလုပ္ပါနဲ႔။ ရွင္းေလာင္းလုပ္ရင္ ပိုက္ဆံအပိုကုန္တယ္။ အခ်င္းခ်င္းလည္းပဲ ၿပိဳင္ဆိုင္ၿပီးေတာ့ လုပ္ၾကတယ္။ ရွင္ျပဳၿပီးရင္ေတာ့ အဲဒီကိုရင္ေလးေတြကို သူတို႔ရဲ႕ ဓမၼပညာေရးအသိဉာဏ္အတြက္ သုံးဖို႔ပိုက္ဆံေတာင္ သိပ္မက်န္ေတာ့ဘူး။

သူတို႔ေက်ာင္းဆက္တက္ဖို႔အတြက္ ပိုက္ဆံေတာင္မရွိေတာ့ဘူး။ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ပိုက္ဆံေခ်းၿပီးေတာ့ သိန္းရာနဲ႔ခ်ီၿပီး ကုန္တာေလ ရွင္ေလာင္းတခါလုပ္တာ။ အဲဒီလို ၀င္ေငြနဲ႔ထြက္ေငြ မမွ်မတျဖစ္ေအာင္ သုံးတာ အဲဒါကိုယ္က ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ အဆုံးအမနဲ႔ ဆန႔္က်င္ေနတယ္။

သိဂၤါေလာဝါဒသုတ္ၾကည့္မလား ၊ အဂၤုတၳိဳရ္ထဲကၾကည့္မလား ေနရာတိုင္းမွာ ေခြၽတာသုံးပါ။ တကမာၻလုံး စီးပြားက်တယ္၊ စက္႐ုံေတြပိတ္ထားတယ္၊ အလုပ္႐ုံေတြပိတ္ထားတယ္၊ တကမာၻလုံး စီးပြားက်အုန္းမယ္။ အဲဒီအတြက္လည္း ျပင္ဆင္ထားဖို႔ မလိုအပ္ဘဲနဲ႔ ပိုက္ဆံေတြအမ်ားႀကီးမသုံးနဲ႔။

ကိုယ့္သားသမီးေတြ မိသားစုေတြလည္းပဲ က႐ုဏာထားပါ။ အသက္ႀကီးတဲ့လူေတြလည္း က႐ုဏာထားပါ။ က႐ုဏာထားတဲ့အေနနဲ႔ သူတို႔ကို ကူညီဖို႔အတြက္ အသင့္ျပင္ထားတဲ့အေနနဲ႔ မကုန္သင့္တာေတြ မကုန္ေအာင္ ေနဖို႔အေရးႀကီးပါတယ္။

တကယ္လို႔ဝယ္ရမယ္ဆိုရင္ ဘုန္းဘုန္းတို႔ႏိုင္ငံ ကို႐ိုနာေရာဂါရွိမရွိ ကိရိယာေလးကို ၀ယ္ရမလား၊ ဒါမဟုတ္ အဲဒီေရာဂါေတြကို သြားၿပီးေတာ့ကုသေနတဲ့ ဆရာဝန္ေတြဝတ္တဲ့ သူနာျပဳေတြဝတ္တဲ့ အဝတ္အစားေတြဝယ္ရမလား။ အဲဒါတကယ္ ေစ်းႀကီးတဲ့ဟာေတြ။ အဲဒါက်ေတာ့ တကယ္လိုအပ္လို႔ တကယ္သုံးရမယ့္ဟာ။

အဲဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ က႐ုဏာတရားနဲ႔ က႐ုဏာစိတ္ထားၿပီးေတာ့ ဆင္ဆင္ျခင္ျခင္ေနၾကဖို႔၊ ဘာမွမျဖစ္ဘူးဆိုၿပီးေတာ့ မိုက္႐ူးရဲမလုပ္ဖို႔အေရးႀကီးပါတယ္။

ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံလုံး နယ္စပ္ကိုပိတ္ပစ္တာ ကမာၻေပၚမွာ ရွိမွ မရွိဘူးတာ။ အခုႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ား လုပ္ေနၾကၿပီ။ အခုႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အဲဒီလိုေတြ လုပ္ေနၾကၿပီ။ အဲဒါကို ဂ႐ုမစိုက္ဘဲနဲ႔ လူစုလူေဝးအမ်ားႀကီး လုပ္တာေတြ မလုပ္နဲ႔။ ေနာက္ေက်ာင္းတက္တယ္ဆိုရင္လည္း သၾကၤန္ေက်ာင္းတက္တယ္ ဆိုရင္လည္းပဲ လူအုပ္စုအမ်ားႀကီးနဲ႔ မသြားပါနဲ႔။ လူနည္းနည္းေလး သြားပါ။ ဒါ အားလုံးအတြက္ပါ။

အားလုံးအတြက္ ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္။ က႐ုဏာတရား မုဒိတာတရား လက္ကိုင္ထားၿပီးေတာ့ မိမိကိုယ္လည္း ေစာင့္ေရွာက္၊ သူတစ္ပါးလည္း ေစာင့္ေရွာက္၊ Prosocial teaching ဆိုတာ အမ်ားအတြက္ေတြးတဲ့ အေတြးေတြျဖစ္ပါတယ္။

ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ေအာက္စဖို႔ဒ္ဆရာေတာ္
ပါေမာကၡ ေဒါက္တာအရွင္ဓမၼသာမိ

(၁၇.၃.၂၀၂၀) ရွမ္းျပည္နယ္ဗုဒၶတကၠသိုလ္တြင္ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ေသာ တရားေတာ္မွ ေကာက္ႏႈတ္ေရးသားပူေဇာ္ပါသည္။