စင္ ကာပူဟာ က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈမွာ အေကာင္းဆုံးႏိုင္ငံတစ္ခုပါ။ အလြန္ေတာ္တဲ့ဆရာဝန္ေတြေမြးထုတ္ထားၿပီး ႏိုင္ငံစုံက လူနာေတြကို ႏွလုံး၊ ေသြးတိုးကေန ေရာဂါမ်ိဳးစုံကုသေပးခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္က SARS ေရာဂါ ျဖစ္တဲ့အခ်ိန္မွာ စင္ကာပူဟာ ႏိုင္ငံရဲ႕ က်န္းမာေရးလစ္ဟာမႈႀကီးကို ဘြားကနဲေတြ႕လိုက္ပါတယ္။ စင္ကာပူဟာ SARS ျဖစ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ကူးစက္ေရာဂါအတြက္ အဆင္သင့္ျပင္ဆင္ထားမႈ မရွိခဲ့တာေၾကာင့္ လူ ၂၃၈ ေယာက္ကို ကူးစက္ခဲ့ၿပီး ၃၃ ေယာက္ေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။ ဆရာဝန္ ၂ ဦးအပါအဝင္ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း ၅ ေယာက္ေသဆုံးခဲ့ပါတယ္။

စင္ကာပူဟာ နာတာရွည္ေရာဂါေတြကိုကုသတာ ေတာ္တဲ့ဆရာဝန္ေတြရွိေနေပမယ့္ ကူးစက္ေရာဂါႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ျဖစ္ရင္ ကြၽန္းေသးေသးေလးအတြက္ အႏၲရာယ္အလြန္မ်ားတယ္ဆိုတာ သိသြားခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီကတည္းက ကူးစက္ေရာဂါေၾကာင့္ တကြၽန္းလုံးေပ်ာက္သြားႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ကို ကာကြယ္ဖို႔ ျပင္ဆင္မႈေတြလုပ္ထားခဲ့ပါတယ္။

COVID-19 Case (ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္လူနာ) စေတြ႕ၿပီဆိုတာနဲ႔ အေရးအႀကီးဆုံးက ႏိုင္ငံထဲဘယ္ေလာက္ျပန႔္ေနလဲ ေသေသခ်ာခ်ာသိဖို႔လိုပါတယ္။ လူနာစေတြ႕ၿပီဆိုတာနဲ႔ ထိေတြ႕ကူးစက္မႈ Contact Tracing ကို အသည္းအသန္လိုက္ရပါတယ္။ ဒါမွ ဆက္မျပန႔္ေအာင္ ေသခ်ာထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မွာပါ။

ပထမဆုံး (Cluster) အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ စေတြ႕ကတည္းက စင္ကာပူက်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနဟာ SARS က အေတြ႕အႀကဳံကိုယူၿပီး ထိေတြ႕ကူးစက္မႈကို အေသအခ်ာလိုက္ဖို႔ ႀကိဳးစားပါတယ္။ တကယ္တမ္းၾကေတာ့မလြယ္ပါ။ အဲ့ဒီမွာ စင္ကာပူရဲတပ္ဖြဲ႕ မႈခင္းစုံစမ္းေရးအဖြဲ႕ စီအိုင္ဒီကို အကူအညီေတာင္းခဲ့ပါတယ္။

စီအိုင္ဒီမွာက လူေတြရဲ႕ ေဒတာအခ်က္အလက္ေပါင္းမ်ားစြာကို စိစစ္ထုတ္ရတာေတာ္တယ္။ ဘယ္သူက အျဖစ္ႏိုင္ဆုံးတရားခံလဲဆိုတာ စီအိုင္ဒီက လိုက္ႏိုင္တယ္။ တရားခံကိုမရရေအာင္ ေဖာ္ခ်င္တဲ့စိတ္လည္း ရွိတယ္။

CCTV ကေန ေဒတာမရရေအာင္ လိုက္ရာမွာ ဖ်က္ထားရင္လည္း ျပန္ေဖာ္ႏိုင္တယ္။ ေဖာ္ဖို႔လည္း ႀကိဳးစားတယ္။ လူနာေတြကို အင္တာဗ်ဳးေမးရာမွာ စီအိုင္ဒီက ပိုေတာ္ပိုေမးတတ္တာေတြ႕ရတယ္။ စင္ကာပူစီအိုင္ဒီရဲ႕ ႀကိဳးစားမႈကို ၾကည့္ပါအုံး။

ဘယ္ေန႔မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ Contact Tracing ထိေတြ႕စာရင္း လိုက္ရမယ္ဆိုရင္ ရဲအေယာက္ ၅၀ ဟာ ခ်က္ခ်င္းအလုပ္စလုပ္ၾကတယ္။ အလွ်င္လိုလာၿပီး သိပ္ရႈပ္ေထြးတဲ့ Case ဆိုရင္ ရဲအေယာက္ ၁၀၀ အထိအလုပ္လုပ္တယ္။

လူနာေတြကို PPE ဝတ္ၿပီးအင္တာဗ်ဳးတာ၊ ဖုံးေတြဆက္တာ၊ CCTV လိုက္တာ သတင္းစုံစမ္းတာ အကုန္လုပ္တယ္။ အစပိုင္းမွာ ထိေတြ႕ခဲ့တဲ့လူ ဘယ္လူမွန္းေတာင္မသိရင္ သူဘယ္သူလဲဆိုတာ မရရေအာင္ လိုက္တယ္။

Life Church and Missions ကိစၥတုန္းကဆိုရင္ ဝူဟန္က လင္မယားကစခဲ့တယ္ဆိုတာ စီအိုင္ဒီက လိုက္ေပးထားတာ။ အဲ့လိုပဲ တျခား ပိုရႈပ္ေထြးတဲ့ Grace Assembly of God လို Cluster ေတြကိုလည္း စီအိုင္ဒီက အဖြဲ႕ေတြခြဲၿပီး အကုန္လိုက္ကာ ထိေတြ႕စာရင္း ရေအာင္ေဖာ္ပါတယ္။

ရလာတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို Analysis Team စိစစ္ေဖာ္ထုတ္ေရးအဖြဲ႕လက္အပ္တယ္။ Word Clouds and Location Maps လို ေဆာ့ဝဲလ္ေတြသုံးၿပီး အျဖစ္ႏိုင္ဆုံးကို ရွာေဖြပါတယ္။

အဲ့ဒီတုန္းက Case 48 ကေန ဘယ္လိုမွ လင့္ေဖာ္ထုတ္လို႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ႀကိဳးစားလို႔မရခ်ိန္မွာ Case 66 ဆီကေန အစဆြဲထုတ္မိတယ္။ Case 66 ကေန တ႐ုတ္ႏွစ္ကူးစားပြဲတက္သူစာရင္း အျပည့္အစုံကို တစျခင္း Puzzle ပေဟဠိဆက္သလိုဆက္စပ္တယ္။

လူ ၃၀ စာရင္းရလာၿပီးေတာ့ အဲ့လူေတြကို ဖုံးဆက္ေမးတယ္။ အဲ့အခ်ိန္မွာ Analysis Team က ကြန္ပ်ဴတာ Data Base ထဲကေနဆက္စပ္မႈကို ေဒတာရွာေနၿပီ။ အဲ့ဒီကေန ဘုရားေက်ာင္းႏွစ္ခုမွာ စျဖစ္ရတဲ့ လင့္ကို ဆြဲထုတ္မိျပန္တယ္။ အဲ့ဒီမွာ လင္မယား ႏွစ္ေယာက္ကို သြားေတြ႕ျပန္တယ္။ ႏွစ္ေယာက္လုံးက ေကာင္းေနေတာ့ လမ္းကဆုံးျပန္ေရာ။ အေလ်ာ့မေပးပဲ လင္မယားႏွစ္ေယာက္ရဲ႕ ေဆးခန္းျပတဲ့ ေဒတာေတြျပန္လိုက္တယ္။

ေနာက္ဆုံးက် က်န္းမာေရးဌာနအကူအညီျပန္ယူၿပီး အဲ့လင္မယားရဲ႕ ေသြးကိုစစ္တယ္။ Antibodies ကိုစစ္တယ္။ မိန္းမက Case 91 ျဖစ္လာၿပီး ဘုရားေက်ာင္းႏွစ္ခုၾကားက လင့္ျဖစ္ေနတယ္။

မျမင္ရမၾကားရတဲ့ ထိေတြ႕ကူးစက္မႈကို ရေအာင္ ေဖာ္ထုတ္ရတာမလြယ္လွပါ။ စင္ကာပူ စီအိုင္ဒီက ASP Lim ဆိုရင္ တေန႔ကို ၁၂ နာရီ အလုပ္လုပ္ၿပီး ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီၾကားထဲမွာ သူတို႔ကို ျပန္မေျဖခ်င္တာ။ ေဝ့လည္ေၾကာင္ပတ္ေျဖေနတာ။ အေျဖတခုပဲ အႀကိမ္ႀကိမ္ေျဖေနတာလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။

အဲ့ဒီမွာ Taxi ကို ဘယ္သူေတြစီးခဲ့သလဲ၊ ဒီ COVID-19 လူနာနဲ႔ ဘယ္သူေတြ ႐ုပ္ရွင္႐ုံထဲအတူၾကည့္ခဲ့သလဲကအစ ဘဲဥကို အစေဖာ္ခဲ့ရတာေတြလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။

Case 35 Taxi ယာဥ္ေမာင္းကိစၥမွာ ကားခေပးသူေတြဟာ ေငြစကၠဴနဲ႔ေပးေခ်ခဲ့လို႔ ေဒတာမက်န္ခဲ့တာရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီမွာ Taxi စီးခဲ့တဲ့ လူ ၄ ေယာက္ကို အဝတ္အစားနဲ႔ လူပုံစံၾကည့္ၿပီး CCTV ေတြ အကုန္လိုက္ၾကည့္ကာ ေကာက္႐ိုးပုံထဲက အပ္ကိုရွာေဖြခဲ့ရပါတယ္။

အေပၚအက်ႌအျဖဴ၊ ေဘာင္းဘီအမည္းလူကို CCTV အလုံး ၄၀ ကေန CCTV တခုခ်င္းကို တစကၠန႔္ေလးေပၚလာမယ့္လူကို ရွာရတာမလြယ္လွပါ။ Case 48 နဲ႔ Orchard က Shopping Mall ထဲ ႐ုပ္ရွင္အတူၾကည့္ခဲ့သူေတြကို ရွာရတာမလြယ္ပါ။

Orchard မွာ CCTV အလုံးေပါင္းမ်ားစြာရွိတယ္။ ထင္တဲ့လူကေန မ်က္ႏွာကိုမျမင္ရဘူး။ Orchard လမ္းေပၚမွာ အက်ႌဆင္တူေတြကလည္းရွိေနျပန္တယ္။ CCTV ကေန မ်က္ႏွာမျမင္ရရင္ လမ္းေလွ်ာက္ပုံစံကိုၾကည့္ၿပီး ေနာက္ကေန ဒီလူပဲလို႔ျပန္လိုက္ရျပန္တယ္။

အမွားေတြအႀကိမ္ႀကိမ္ကေန အမွန္ကိုရေအာင္ သားပစ္မယားပစ္နဲ႔ နာရီေပါင္းမ်ားစြာ မ်က္လုံးကိုအေညာင္းခံၿပီး ဘဲဥအစေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾကပါသတဲ့။ Botanic Garden ထဲက ပရေဆးဥယာဥ္ထဲဝင္သြားရင္လည္း လိုအပ္ရင္ေျမကိုတူးၿပီး ရွာၾကမယ့္ စင္ကာပူစီအိုင္ဒီပါ။

အဲ့ဒီလို ေျမျပင္ေရာ၊ ဖုံးနဲ႔ေရာ၊ CCTV၊ ကြန္ပ်ဴတာေဒတာ စတာေတြအကုန္လုံးနဲ႔ လိုက္ထားသမွ်ကို ေန႔တိုင္း က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနကအဖြဲ႕နဲ႔ Online မီတင္ထိုင္ၿပီး Cintact Tracing ကို မရရေအာင္ေျခရာခံလိုက္ပါတယ္ခင္ဗ်ား။

အထက္ပါေဖာ္ျပခဲ့တာကေတာ့ ႏိုင္ငံရဲ႕အေရးမွာ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနနဲ႔ စင္ကာပူျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာနတို႔ရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈကို တင္ျပခဲ့တာပါ။

က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ COVID-19 သာျဖစ္ခဲ့ရင္ Contact Tracing လိုက္ရာမွာ နမူနာရေစဖို႔ တင္ျပေပးလိုက္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ…

Richard Myo Thant
13-Mar-2020