C ovid-19 ကို ျဖစ္ေစေသာ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္သည္ ေလထဲတြင္ အနည္းဆုံး မိနစ္ (၃၀) ၾကာမွ် ရွင္သန္ေနႏိုင္ၿပီး က်န္းမာေရးအာဏာပိုင္မ်ားက သတ္မွတ္ေျပာၾကားထားသည့္ ေဘးကင္းေသာ အကြာ အေဝး ၁ မီတာမွ ၂ မီတာ (၃ ေပမွ ၆ ေပခြဲ) ထက္ေက်ာ္လြန္ကာ ၄.၅ မီတာ (၁၅ ေပခန႔္) အထိ ေ႐ြ႕လ်ားႏိုင္ေၾကာင္း တ႐ုတ္အစိုးရ၏ ကူးစက္ေရာဂါျပန႔္ပြားျခင္းႏွင့္ ကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ သုေတသနအဖြဲ႕၏ ေလ့လာမႈအရ သိရသည္။

အဆိုပါဗိုင္းရပ္စ္သည္ တံေတြးစက္က်ေသာ မ်က္ႏွာျပင္၌လည္း ရက္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွင္သန္ႏိုင္ၿပီး က်န္းမာေရးေကာင္းေသာ လူမ်ားက ထိုတံေတြးစက္ကို ထိမိကာ မ်က္ႏွာပြတ္မိရာမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ႏိုင္ေၾကာင္းလည္း သုေတသနပညာရွင္မ်ားက ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့သည္။

မ်က္ႏွာျပင္ေပၚ၌ ဗိုင္းရပ္စ္ရွင္သန္ႏိုင္သည့္ အခ်ိန္ကာလသည္ ၎မွီခိုရာ မ်က္ႏွာျပင္အမ်ိဳးအစားႏွင့္ အပူခ်ိန္ကဲ့သို႔ေသာ အခ်က္မ်ားေပၚတြင္ မူတည္သည္။ ဥပမာ- အပူခ်ိန္ ၃၇ ဒီဂရီဆဲလ္စီရပ္စ္ (98F) အေျခအေနတြင္ ဖန္၊မွန္၊ အထည္၊ သတၱဳပစၥည္း၊ ပလတ္စတစ္ သို႔မဟုတ္ စကၠဴမ်ားေပၚတြင္ ႏွစ္ရက္မွ သုံးရက္အထိ ရွင္သန္ႏိုင္သည္။

လူစုလူေဝးမွ တစ္ဆင့္ကူးစက္မႈကို သုေတသနျပဳခဲ့ေသာ ဟူနန္ျပည္နယ္မွ သုေတသနပညာရွင္တစ္စု၏ အဆိုပါေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားသည္ အႏၲရာယ္ကင္းသည့္ အကြာအေဝး တစ္မီတာမွ ႏွစ္မီတာ (၃ေပမွ ၆ေပခြဲ) အကြာ ေနရမည္ဟူေသာ ကမာၻတစ္ဝန္းမွ က်န္းမာေရးအာဏာပိုင္မ်ား အႀကံျပဳထားသည့္ အခ်က္ကို စိန္ေခၚလိုက္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

ဟူနန္သုေသသနအဖြဲ႕သည္ တ႐ုတ္ႏွစ္သစ္ကူးအားလပ္ရက္အတြင္း ဇန္နဝါရီ ၂၂ ရက္က ၎တို႔ေဒသ၌ ကူးစက္ေရာဂါေတြ႕ရွိခ်က္ကို အေျခခံ၍ ေလ့လာခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။

ကို႐ိုနာသံသယရွိသည့္ ဖ်ားနာေနေသာ ခရီးသည္တစ္ဦးသည္ ၄၈ ဦးဆန႔္ ခရီးသည္တင္ဘတ္စ္ကားတစ္စီးျဖင့္ ၄ နာရီၾကာ ခရီးသြားခဲ့ၿပီး တျခားခရီးသည္မ်ားႏွင့္ ထိေတြ႕ခဲ့ျခင္းမရွိဘဲ အနီးမွာ ထိုင္သည့္ လူတစ္ဦး၊ ၎ႏွင့္ ခုံေျခာက္တန္းေက်ာ္ (၄.၅ မီတာ) ၁၅ ေပခန္႕ ေဝးသည့္ ခရီးသည္ႏွစ္ဦးအပါအဝင္ ကားေပၚရွိ လူ ခုနစ္ဦးကို ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ေစခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

အဆိုပါခရီးသည္မ်ား ဆင္းသြားၿပီးေနာက္ မိနစ္ (၃၀) အၾကာ၌ ၎ဘတ္စ္ကားေပၚ ထပ္မံတက္လာသည့္ ခရီးသည္တစ္ဦးကိုလည္း ကို႐ိုနာကူးစက္ခဲ့သည္။

ခရီးသည္တင္ဘတ္စ္ကားေပၚမွ ဆင္းခဲ့ေသာ လူနာသည္ အျခား မီနီဘတ္စ္တစ္စီးကို ၁ နာရီၾကာ ထပ္မံစီးခဲ့ၿပီး (၄.၅) မီတာအကြာအေဝးတြင္ ထိုင္သူတစ္ဦးအပါအဝင္ အျခား ခရီးသည္ႏွစ္ဦးကို ထပ္မံကူးစက္ခဲ့သည္ ဟုဆို သည္။ ေလ့လာမႈကို ေဖေဖာ္ဝါရီလလယ္တြင္ အဆုံးသတ္ခဲ့ၿပီး ထိုလူတစ္ဦးတည္းမွ အနည္းဆုံး ၁၃ ေယာက္ကို ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ ကူးစက္ခံရသူမ်ားသည္ ႏွာေခါင္းစည္းမတပ္ထားေသာ သူမ်ားျဖစ္ သည္ဟု ေလ့လာသူမ်ားက ဆိုသည္။

“အဲကြန္းတပ္ၿပီး အလုံပိတ္ထားတဲ့ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္သစ္ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ႏိုင္တဲ့အကြာအေဝးက တရားဝင္အသိအမွတ္ျပဳထားတဲ့ ေဘးကင္းတဲ့အကြာအေဝးကို ေက်ာ္လြန္သြားလိမ့္မယ္” ဟု Practical Preventive Medicine ဂ်ာနယ္တြင္ သုေတသနပညာရွင္မ်ားက ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ေျမေအာက္ရထား၊ ကား၊ ေလယာဥ္မ်ားျဖင့္ ခရီးသြားသည့္အခါ ႏွာေခါင္းစည္းကို တစ္ခ်ိန္လုံး တပ္ဆင္ထားသင့္ေၾကာင္း၊ လက္မ်ားကိုလည္း အမ်ားသြားလာထိေတြ႕သည့္ေနရာမ်ားႏွင့္ တတ္ႏိုင္သမွ် မထိမိေစ ရန္ႏွင့္ လက္ကို မသန႔္စင္မီ မ်က္ႏွာကို မကိုင္သင့္ေၾကာင္း သုေတသနပညာရွင္မ်ားက အႀကံျပဳေျပာဆိုထားသည္

Credit-HNM(Whitesone)